Pada Hari Raya Aidilfitri tahun ini, saya membaca satu laporan yang menggembirakan di akhbar: Masjid Abidin di Terengganu telah menganjurkan program “Iftar Muhibah”, yang membuka pintunya kepada penganut agama Buddha, Kristian, Hindu dan bukan Muslim lain untuk turut serta berbuka puasa. Melalui pengalaman secara langsung ini, para peserta dapat memperdalam pemahaman tentang tradisi berpuasa serta menggalakkan dialog antara agama. Program ini telah berlangsung hampir 10 tahun dan mendapat pengiktirafan luas daripada pelbagai lapisan masyarakat.
Kita hidup dalam sebuah negara yang berbilang kaum dan budaya. Meskipun terdapat ketegangan dan geseran antara kaum sejak beberapa dekad lalu, namun di bawah prinsip keamanan dan kesaksamaan yang dijamin oleh Perlembagaan, serta dasar kerajaan yang konsisten mempromosikan keharmonian kaum, kita telah berjaya membina asas budaya saling menghormati dan hidup bersama secara damai. Kita juga mempunyai kebebasan yang mencukupi untuk mewarisi budaya dan kepercayaan masing-masing.
Jambatan Persahabatan Melalui Makanan Vegetarian
Pada masa yang sama, sekumpulan sukarelawan bukan Muslim di Pulau Pinang telah membina jambatan persahabatan melalui makanan vegetarian. Sepanjang bulan Ramadan, mereka menganjurkan kempen “Kongsi Makanan, Sampaikan Kasih Sayang” dengan menyumbangkan makanan vegetarian kepada Masjid Acheh di Lebuh Acheh, George Town, dan mengedarkannya kepada rakyat pelbagai kaum di jalanan. Usaha ini telah melangkaui batas agama dan bangsa, menyampaikan kehangatan dan keprihatinan, dan turut mendapat sokongan aktif daripada ahli majlis perbandaran serta ADUN.
Namun, dalam saat pertukaran budaya merentas sempadan ini semakin diperkukuh, kita juga perlu berwaspada terhadap pengaruh kata-kata di media sosial. Dalam beberapa tahun kebelakangan ini, platform seperti Xiaohongshu dan Douyin dari China semakin popular di Malaysia. Ramai netizen tempatan berkongsi atau mengulas kandungan dari platform tersebut. Sekilas pandang, kandungannya kelihatan seimbang dan objektif, tetapi sebenarnya sering menyelitkan perspektif nasionalisme yang dikawal oleh kerajaan China. Gaya penyampaiannya mungkin tampak seperti “menghargai” orang Cina di luar negara, namun ia membawa naratif yang menyimpang tentang kedaulatan negara lain dan kedudukan kaum.
Saya pernah menonton sebuah video daripada netizen China yang kononnya memuji pencapaian masyarakat Cina di Malaysia, namun secara terang-terangan menyebut kita sebagai “warganegara kelas kedua”. Lebih membingungkan, video ini turut dikongsi oleh ramai netizen tempatan. Dalam satu lagi video yang kononnya memperkenalkan ajaran Islam, sebenarnya ia menyelitkan ideologi Komunis China dan memutarbelitkan Islam menjadi alat untuk memuja nasionalisme. Ia juga dikaitkan dengan isu pertembungan antara China dan Amerika serta isu politik rentas Selat Taiwan. Kandungan sebegini bukan sahaja berat sebelah dan tidak benar, malah berpotensi memesongkan pandangan ibu bapa dan anak muda kita terhadap agama dan situasi global.
Menghargai Dialog Merentas Kaum
Saya sentiasa percaya bahawa masyarakat kita memerlukan tenaga positif yang berpijak di bumi nyata. Ia bukan sekadar slogan, tetapi keberanian untuk melangkah keluar daripada pandangan dunia yang sempit, berinteraksi secara langsung dengan kaum lain, dan memupuk sikap saling memahami serta inklusif. Hanya dengan cara ini, pertukaran antara kaum dapat melahirkan percikan kebijaksanaan dan melakar kepelbagaian yang unik buat negara kita.
Perkara ini mengingatkan saya kepada satu insiden sekolah yang menggemparkan negara tidak lama dahulu: Seorang guru telah menghina pelajar dengan menggunakan kata-kata seperti “Balik Cina” hanya kerana pelajar tersebut lemah dalam Bahasa Melayu. Kejadian ini telah mencetuskan kemarahan umum dan Kementerian Pendidikan segera menyatakan pendirian mereka untuk mengamalkan dasar “tolak ansur sifar” terhadap diskriminasi kaum dalam sistem pendidikan. Siasatan juga telah dijalankan. Walaupun insiden ini menyedihkan, ia turut mencerminkan tahap kesedaran masyarakat yang tinggi terhadap keadilan kaum.
Kita hidup dalam sebuah negara yang bebas dan demokratik, dan selama ini kita telah berusaha merintis jalan ke arah keharmonian kaum. Keharmonian ini dibina dengan penuh kesusahan oleh generasi kita dan tidak seharusnya dirosakkan oleh pengaruh luar atau wacana berideologi dari internet. Marilah kita terus memelihara persefahaman ini, jangan terpedaya dengan prasangka atau permukaan yang mengelirukan. Teruskan melangkah ke hadapan, mencari dan membina jalan kepelbagaian yang benar-benar milik kita sendiri.
今年的开斋节，在报章上读到一则令人欣慰的报道：登嘉楼阿比丁清真寺举办“和睦亲善开斋”活动，敞开大门邀请佛教徒、基督徒、兴都教徒等非穆斯林一同参与开斋，藉由亲身体验，加深对斋戒传统的认识与理解，促进跨宗教交流。这项活动已持续近10年，广获社会各界肯定。
我们生活在一个多元种族、多元文化的国家。虽然过去数十年，各族之间偶有矛盾与摩擦，但在宪法保障和平等原则下，以及政府长期推动种族和谐的政策之中，我们逐步建立起互相尊重、和平共处的文化基础，也拥有足够的自由来传承各自的文化与信仰。
以素食搭建友谊桥梁
与此同时，在槟城也有一群非穆斯林志愿者以素食搭建友谊的桥梁。他们在斋戒月期间发起“分享食物，传递爱心”活动，向乔治市打石街的亚齐清真寺捐赠素食，并在街头派发食物给不同种族的市民，以跨越族群与宗教的方式，传递温暖与关怀。这项活动也获得了市议员与州议员的积极响应与支持。
然而，在跨文化交流逐渐深化的同时，我们也必须警惕网络言论的影响。近年来，来自中国的小红书与抖音等社交平台在本地大受欢迎，许多马来西亚网民也在这些平台上发表看法或转发内容。表面看来，这些评论似是中肯客观，实则往往充满中共主导的民族主义视角。这种话语体系，表面包装为“欣赏”海外华人，实则潜藏对他国主权、族群地位的扭曲理解。
我曾看过一则中国网民的视频，表面上赞扬大马华人的成就，却公然称我们为“二等公民”。更令人困惑的是，这样的影片竟获得不少本地网民转发。另有一则视频打着介绍伊斯兰教的名义，实则夹带中共意识形态，将伊斯兰信仰扭曲成歌颂民族主义的工具，更牵扯到中美对抗与两岸议题。这种内容，不但偏颇失真，也极可能误导我国家长与青年对宗教与世界局势的看法。
重视跨族群交流
我始终相信，我们社会真正需要的是一种脚踏实地的正能量。这种正能量不是喊口号，而是愿意从自身出发，走出固有世界观，亲身接触不同族群，以包容与理解的态度，促进互信与合作。唯有这样，跨族群的交流才能孕育出真正的智慧火花，绘出属于我们国家的多元缤纷。
让我联想到不久前轰动全国的一起校园事件：一名学校老师因学生国语能力不足，竟以“回中国（Balik Cina）”等歧视性语言侮辱学生，引发强烈舆论谴责。教育部随后也表明立场，对教育体系内的种族歧视采取“零容忍”政策，并已展开调查。事件虽令人痛心，但也反映出社会对种族平等的高度觉醒。
我们身处一个自由民主的国家，多年来逐步摸索出种族共处的智慧。我们这一代人用辛劳换来的多元和谐，不该轻易被外来、带有意识形态色彩的网络言论所侵蚀。愿我们继续守护这份来之不易的共识，不为偏见所动，不被表象迷惑，继续往前走，走出一条真正属于我们自己的多元之路。
2025年4月7日发表于马来西亚光明日报《浑忘春秋》专栏