Beberapa hari lalu, saya menemani rakan melawat Memorial Lim Lian Geok. Hati saya dilanda gelora emosi dan pelbagai perasaan yang sukar diluahkan.
Seperti yang diketahui umum, Lim Lian Geok merupakan tokoh roh perjuangan pendidikan bahasa Cina di Malaysia. Sepanjang hayatnya, beliau gigih memperjuangkan kedudukan setara pendidikan Cina, mempertahankan hak hidup bahasa dan budaya masyarakatnya, serta aktif memperjuangkan hak-hak sivik. Beliau juga menegaskan bahawa bahasa Cina harus diiktiraf sebagai bahasa rasmi. Seawal sebelum kemerdekaan negara, beliau telah mengemukakan “Pembinaan Psikologi” yang mencadangkan pembinaan negara berteraskan budaya pelbagai kaum — satu pandangan yang jauh berpandangan ke hadapan.
Lim Lian Geok dilahirkan pada tahun 1901 di Yongchun, Fujian, China. Sejak muda, beliau menerima pendidikan moden dan turut dipengaruhi falsafah Konfusianisme. Pada tahun 1920-an, beliau datang ke Tanah Melayu dan terlibat dalam pendidikan bahasa Cina. Beliau mengalami sendiri kesukaran pendidikan ibunda di bawah sistem penjajahan, dan menyaksikan kepercayaan serta keazaman masyarakat Cina terhadap pendidikan dalam bahasa ibunda.
Menegakkan Konsep Kehidupan Majmuk
Beliau percaya bahawa bahasa merupakan akar budaya dan nadi kelangsungan sesebuah bangsa. Oleh itu, apabila kerajaan memperkenalkan dasar bahasa tunggal pada tahun 1950-an hingga 1960-an yang bertujuan melemahkan kedudukan pendidikan Cina, Lim Lian Geok tampil ke hadapan, menyeru seluruh sekolah Cina agar bersatu menentang dasar tersebut. Beliau sentiasa berpegang pada pendekatan aman dan rasional, menyeru kerajaan agar mengiktiraf kesahihan pendidikan dalam bahasa ibunda dan menghormati nilai kewujudan kepelbagaian bahasa.
Pada tahun 1951, beliau mempelopori penubuhan Gabungan Persatuan Guru-Guru Sekolah Cina Malaysia (Jiao Zong), dan pada tahun 1954 beliau dilantik sebagai pengerusi. Beliau berusaha menyatukan tenaga pengajar dan meletakkan asas kepada pergerakan pendidikan Cina. Di bawah kepimpinannya, Jiao Zong dan Dong Zong bekerjasama menganjurkan pelbagai perjuangan pendidikan, memperjuangkan pembangunan bahasa yang seimbang, serta menzahirkan ideal kehidupan majmuk yang harmoni.
Pada tahun 1961, beliau dengan tegas menentang Laporan Razak yang mencadangkan penstrukturan semula sekolah menengah Cina. Akibat penentangannya, beliau dilucutkan kerakyatan dan sijil perguruannya oleh kerajaan. Tindakan politik ini bukan sahaja memudaratkan dirinya, malah mengejutkan seluruh masyarakat Cina dan menimbulkan gelombang simpati dan sokongan yang meluas. Namun begitu, beliau tetap mengekalkan nada tenang dalam menyuarakan pendirian, menolak ekstremisme dan konfrontasi, serta mempamerkan kewibawaan moral dan jati diri yang tinggi.
Selepas bersara daripada arena pendidikan, Lim Lian Geok menumpukan perhatian kepada penulisan. Beliau menulis memoirnya “Catatan Kenangan Berselerak”, terus menulis dan memberi perhatian terhadap isu semasa sehingga ke akhir hayatnya. Beliau meninggalkan warisan sejarah yang amat bernilai serta menjadi pedoman rohani kepada generasi akan datang.
Lim Lian Geok meninggal dunia pada tahun 1985. Pada hari pengebumiannya, puluhan ribu orang hadir bagi memberi penghormatan terakhir — suasana yang penuh hiba dan mengharukan. Tahun itu juga, Jiao Zong, Dong Zong, serta 15 organisasi lain menubuhkan Yayasan Lim Lian Geok sebagai memperingati sumbangannya terhadap budaya masyarakat dan pembangunan negara. Gelaran “Jiwa Bangsa” kemudiannya menjadi simbol semangat beliau.
Sejak penubuhannya, Yayasan Lim Lian Geok komited untuk menyebarkan semangat beliau melalui pelbagai aktiviti pendidikan dan kebudayaan, termasuk pembinaan memorial, penerbitan buku, dan penganugerahan Anugerah Semangat Lim Lian Geok. Semenjak tahun 1987, tarikh 18 Disember — hari pemergian beliau — ditetapkan sebagai Hari Pendidikan Cina untuk memperingatinya.
Melihat kembali kehidupan Lim Lian Geok, ia merupakan cerminan perjuangan masyarakat Cina di negara ini dalam menuntut hak bahasa dan budaya mereka. Keteguhan beliau bukan hanya demi masyarakat sendiri, tetapi juga lahir daripada keyakinan terhadap keadilan, demokrasi dan kehidupan majmuk. Beliau percaya bahawa hanya dengan asas kesamarataan dan saling menghormati, barulah rakyat pelbagai kaum dapat membina identiti kebangsaan yang sejati dan mewujudkan masyarakat yang harmoni.
Sehingga ke hari ini, pendidikan bahasa Cina masih berdepan pelbagai cabaran, namun semangat Lim Lian Geok tidak pernah pudar. Di bawah ilham perjuangannya, ramai pendidik, ibu bapa dan golongan muda terus berjuang di barisan hadapan pendidikan ibunda, meneruskan perjuangan yang belum selesai. Dengan tubuh seorang sarjana, beliau memikul misi bangsa, berhadapan dengan kekuasaan, dan berjuang demi prinsip yang diyakininya. Semangat beliau telah melampaui hayat peribadinya, menjadi pelita abadi yang menerangi sejarah dan masa depan.
Lim Lian Geok turut menghasilkan beberapa karya puisi. Antaranya, puisi bertajuk “Membalas Puisi Encik Ipar Lu Yuchang” amat menyentuh hati. Diterjemahkan secara bebas seperti berikut untuk tatapan pembaca:
Terdampar sebagai perantau di selatan tanah asing,
Lupa akan musim — apakah ini musim bunga atau luruh?
Syukurlah tulang tetap teguh dan tidak tunduk,
Tidak pula berkompromi dalam gelap malam.
Dengan pena tajam mengkritik sang naga,
Dengan tangan kosong melawan kepala harimau.
Anak terasing di perantauan begitu sengsara,
Ingin menahan gelombang ganas hanya dengan satu tangan.
Puisi ini dengan mendalam menggambarkan semangat keberanian dan keteguhan Lim Lian Geok sepanjang hayatnya. Ia juga mencerminkan semangat seorang pejuang budaya yang luhur dan tidak gentar.
Diterbitkan pada 5 Mei 2025 dalam ruangan “Kala Terlupa Musim（浑忘春秋）” akhbar Guang Ming Daily (Malaysia)